Beer pa dai

Ganihang kaadlawn naglaroy-laroy ko sa mga hilit nga bahin sa sugbo sa tinguha nga akong subli mahimamat ang akong pagka-sugbuanon. Sa wa damha nga panghitabo, labaw pa ana ang akong nahimamat.
Nassag ko sa bukirong bahin sa sugbo. Samtang naglakaw ko sa usa ka ngit-ngit nga dalan, nakakita ko’g hayag sa may unahan. Sa pagduol nako akong nasuta nga ang hayag naggikan sa usa ka gamayng tindahan kun diin adunay baligyang kape. Tungod kay gikapoy na ko’g lakaw, nidesisyon ko nga mopahulay usa ug mangape samtang na sigarilyo.
Pagduol nako sa tindahan, ang nisugat nako usa ka edarang lalaki. Kay aduna man ko’y kasinatian sa ponrobinsyang pamatasan, nakigstorya usa ko kabahin sa iyang gitrabaho. Sa dihang nabati nako nga sayod na siya nga wa ko’y dautang tinguha bisang langyaw ko, nangutana dayon ko nga aduna ba sila’y baligyang kape.
Dayon siyang nisaka sa iyang balay aron magkuha og tasa ug termos. Samtang naghulat ko mahuman siya’g timpla, gilibot nako sa akong panan-aw ang ilang lugar. Usa ka gamayng yuta, adunay pipila ka manok, hinigtang baboy, ug usa ka iro. Aduna sa’y gamayng plute nga gitamna’g tamatis ug tanglad.
Samtang nag-surbey ko sa lang tugkaran, dili lang ang pagka-uyamot ang akong nakita kundi apil na ang paninghuha sa likod niini. Sa mga wala kahibalo, ang pagmantinar sa tugkaran dili usa ka lalim nga buluhaton. Ang pag-mantini sa tugkaran usa ka lalom nga kinaiya kanatong mga Pilipino, bisan’g asan’g tugkaran pa ta mabutang.
Pero taympa, nawala na ko sa akong punto.
Pagkahuman og timpla ni tatay sa akong kape, dayon siyang nilingkod duol nako samtang nag haling para sa ilang pamahaw. Tungod ka’y iyang gibuhat nakapukaw sa akong kagahapon, ako siyang giduol ug nagutana “Tay, unsa diay lutu-on nimo?”
Kato nga pangutana maoy nagsilbing sinugdan sa pipila ka oras namong panag-istorya.
Nagsugod mi kabahin sa mais, ug nahuman bahin sa gugma.
Ingon ni tatay nga naghaling siya para maglung-ag og mais para sa iyang mga apo. Pito kabuok iyang apo sa tulo ka anak. Bisan pa man iyang mga anak aduna na’y trabaho sa mall sa lungsod, maninguha gihapon siya nga siya ang mo alagad sa mga anak niini. Matod pa niya, ang responsibilidad sa usa ka ginikanan wala mahuman sa pagkaminyo sa anak kundi mahuman sa kamatayon. Sugod sa panahong nabuntis iyang asawa, iya nang gi-isip ang kinabuhi nga usa malanatong pag-serbisyo sama sa pagserbisyo sa iyan ginikanan.
Samtang nagstorya siya niini, ako, isip usa ka modern kunuhay og pangisip, nagtuo nga sayop siya. Para nako, adunay utlanan ang pagserbisyo sa pamilya. Para nako, ang konkretong pagtuki sa konkretong kasamtangan ang dapat mangibabaw.
Apan sa pipila lamang ka pulong, giguba niya akong prinsipyo.
Nangutana ko niya, “tay, di ba ang tinguha nimo kay mapa-eskwela nimo imong anak ug makita nimo nga malamboon iyang kasamtangang kahimtang?”?
Tubag niya, “dong, samtang nag-ginhawa pa ko, ang akong gugma ug pag-paigo sa akong mga anak dili mahuman.’
Daghang mga kontra-reaksyong tubag ang nagtuyok sa akong utok. Apan, siguro tungod sa kape nga dugay na ko’ng wala katilaw, napugngan pa nako an akong baba nga murag lubot sa manok. Imbis nga mo-debati ko sa iyang panan-aw, nahilom ko ug namalandong. Tinuod nga kitan’g mga bag-ong tubo lahi ra’g kaagi sa ilaha. Tinuod nga kung unsa’y pamaagi nila kaniadto din-a ha-om sa atoa karon. Tinuod nga adunay mga higayon nga ma-uwaw ta makig-kuyog nila.
Apan, pinaka-tinuod sa tanan, ilang pag-gugma nato wala’y sukdanan.
Busa kamo, ug kita, di intawn nato dapat ilimod ang atong mga ginikanan. Aduna man ta’y pipila ka panagbangi nila, apan sa mga panahong manginhanglan ta, ginikanan ra gihapon ang dangpan.
Beer pa bai.
***
Translating for those non-bisaya followers of my blog
Just this morning, I wandered through the rarely visited places of Cebu hoping to be reacquainted with my Cebuano self. In an unforeseen event, I got more than I was hoping for.
I lost myself in the mountainous areas of Cebu. While wandering in a dark street, I saw a light just up ahead. When I got near, I found out that the light emanated from a small store selling coffee. Because I was tired from my wandering, I decided to rest for a bit and drink some coffee while smoking.
When I approached the store, an old man met me. Because I’ve had a bit of experience in provincial living, I talked to him first about what he was doing. Later on, when I was confident enough that I have his confidence, I asked him if they serve coffee. (pardon my translation, but I kept rereading this line and it just doesn’t do justice to the Cebuano version.)
The old man then went up to his humble home to get a cup and a thermos of hot water. While waiting for him to prepare my coffee, I looked around his dwelling. A small plot of land; a few chickens; a pig, and a dog. There was also a small plot where tomatoes and lemon grass were planted.
While surveying his yard, it wasn’t just the simplicity of it that I saw but what was behind it. To those who don’t know, maintaining a Filipino yard isn’t an easy task. This is a purely Filipino trait, one that can’t be easily forgotten no matter where one is.
But I digress. Back to my point.
After preparing my coffee the old man sat down near me while stoking the fire for cooking their breakfast. Because this act awakened certain memories in me, I approached him and asked, “Tay (short for Tatay, an honorific for the elderly), what are you cooking?”?
That question of mine served as the opening for what would be hours’ worth of talking.
We started talking about corn (maize), and eventually ended up talking about love.
Tatay said that he’s cooking corn for his grandchildren. He has seven of them from three children. Even if his children already have jobs in a mall in the city, he still does his best for his grandkids. According to him, a parent’s responsibility does not end when their kids are married but only until death. Ever since his wife got pregnant with their first child, he already saw life as a long-term service (?) to his kids just as his parents did for him.
While he was talking about that, I, being the modern thinker that I am, thought he was mistaken. For me, there is a limit to doing what the family needs. For me, the concrete analysis of the concrete situation should prevail.
But in just a few words, tatay destroyed my principles.
I asked him, “tay, isn’t your goal to send your kids to school and see them flourish in their present condition?”
He answered, “kid, while I breathe, my love and dedication for my children will never end.”?
There were many arguments going through my head that time. But, perhaps because of the coffee that I haven’t had in a long time, I managed to shut the hell up. Instead of arguing his point of view, I remained silent and ruminated on my situation. It is true that we of the present generation have’t gone through what they had. It is true that their ways then may not be applicable to us now. It is true that there are times when we are ashamed to be going out with them.
But, what is more true, their love for us cannot be measured.
So you, and all of us, let’s not set aside our parents. We may have certain differences with them, but in those times when we are in need, it is to them that we turn to.
More beer please.

Tags

Leave a Reply

beton barbekü
top